<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<page xmlns="http://projectmallard.org/1.0/" xmlns:its="http://www.w3.org/2005/11/its" type="topic" style="task" version="1.0 if/1.0" id="tips-specialchars" xml:lang="kk">

  <info>
    <link type="guide" xref="tips"/>
    <link type="seealso" xref="keyboard-layouts"/>

    <revision pkgversion="3.8.2" version="0.3" date="2013-05-18" status="review"/>
    <revision pkgversion="3.10" date="2013-11-01" status="review"/>
    <revision pkgversion="3.26" date="2017-11-27" status="review"/>
    <revision version="gnome:40" date="2021-03-02" status="review"/>

    <credit type="author">
      <name>Shaun McCance</name>
      <email>shaunm@gnome.org</email>
    </credit>
    <credit type="editor">
      <name>Michael Hill</name>
      <email>mdhillca@gmail.com</email>
    </credit>
    <credit type="editor">
      <name>Ekaterina Gerasimova</name>
      <email>kittykat3756@gmail.com</email>
    </credit>
    <credit type="editor">
      <name>Andre Klapper</name>
      <email>ak-47@gmx.net</email>
    </credit>

    <include xmlns="http://www.w3.org/2001/XInclude" href="legal.xml"/>

    <desc>Пернетақтаңызда жоқ таңбаларды, соның ішінде шетелдік әліпбилерді, математикалық таңбаларды, эмодзилерді және дингбаттарды теріңіз.</desc>
  </info>

  <title>Арнайы таңбаларды енгізу</title>

  <p>Сіз әлемдегі жазу жүйелерінің көпшілігінен мыңдаған таңбаны, тіпті пернетақтаңызда жоқ таңбаларды да енгізе және көре аласыз. Бұл бетте арнайы таңбаларды енгізудің бірнеше әдісі көрсетілген.</p>

  <links type="section">
    <title>Таңбаларды енгізу әдістері</title>
  </links>

  <section id="characters">
    <title>Таңбалар</title>
    <p>Таңбалар картасы қолданбасы таңбалар категорияларын шолу немесе кілт сөздерді іздеу арқылы сирек кездесетін таңбаларды, соның ішінде эмодзилерді табуға және кірістіруге мүмкіндік береді.</p>

    <p>Сіз <app>Таңбалар</app> қолданбасын Әрекеттер көрінісінен іске қоса аласыз.</p>

  </section>

  <section id="emoji">
    <title>Эмодзи</title>
    <steps>
      <title>Эмодзи кірістіру</title>
      <item>
        <p><keyseq><key>Ctrl</key><key>;</key></keyseq> пернелерін басыңыз.</p>
      </item>
      <item>
        <p>Сұхбат терезесінің төменгі жағындағы категорияларды шолыңыз немесе іздеу өрісіне сипаттамасын жаза бастаңыз.</p>
      </item>
      <item>
        <p>Кірістіру үшін эмодзи таңдаңыз.</p>
      </item>
    </steps>
  </section>

  <section id="compose">
    <title>Композициялық перне</title>
    <p>Композициялық перне — бұл арнайы таңбаны алу үшін бірнеше пернені қатар басуға мүмкіндік беретін арнайы перне. Мысалы, екпінді <em>é</em> әрпін теру үшін <key>композициялық перне</key>, содан кейін <key>'</key>, сосын <key>e</key> пернелерін баса аласыз.</p>
    <p>Пернетақталарда арнайы композициялық пернелер болмайды. Оның орнына пернетақтаңыздағы бар пернелердің бірін композициялық перне ретінде анықтай аласыз.</p>

    <steps>
      <title>Композициялық пернені анықтау</title>
      <item>
      <p><gui xref="shell-introduction#activities">Әрекеттер</gui> шолуын ашып, <gui>Баптаулар</gui> деп тере бастаңыз.</p>
      </item>
      <item>
        <p><gui>Баптаулар</gui> үстінен шертіңіз.</p>
      </item>
      <item>
        <p>Панельді ашу үшін бүйірлік панельдегі <gui>Пернетақта</gui> тармағын шертіңіз.</p>
      </item>
      <item>
        <p><gui>Арнайы таңбаларды теру</gui> бөлімінде <gui>Композициялық перне</gui> батырмасын шертіңіз.</p>
      </item>
      <item>
        <p><gui>Композициялық перне</gui> үшін ауыстырып-қосқышты қосыңыз.</p>
      </item>
      <item>
        <p>Композициялық перне ретінде орнатқыңыз келетін перненің құсбелгісін қойыңыз.</p>
      </item>
      <item>
        <p>Сұхбат терезесін жабыңыз.</p>
      </item>
    </steps>

    <p>Композициялық перненің көмегімен көптеген кең таралған таңбаларды теруге болады, мысалы:</p>

    <list>
      <item><p><key>композициялық перне</key>, содан кейін <key>'</key>, сосын әріпті бассаңыз, сол әріптің үстіне <em>é</em> сияқты акут белгісі қойылады.</p></item>
      <item><p><key>композициялық перне</key>, содан кейін <key>`</key> (кері апостроф), сосын әріпті бассаңыз, сол әріптің үстіне <em>è</em> сияқты гравис белгісі қойылады.</p></item>
      <item><p><key>композициялық перне</key>, содан кейін <key>"</key>, сосын әріпті бассаңыз, сол әріптің үстіне <em>ë</em> сияқты умлаут белгісі қойылады.</p></item>
      <item><p><key>композициялық перне</key>, содан кейін <key>-</key>, сосын әріпті бассаңыз, сол әріптің үстіне <em>ē</em> сияқты макрон белгісі қойылады.</p></item>
    </list>
    <p>Көбірек композициялық пернелер тізбегін <link href="https://en.wikipedia.org/wiki/Compose_key#Common_compose_combinations">Wikipedia-дағы композициялық пернелер бетінен</link> қараңыз.</p>
  </section>

<section id="ctrlshiftu">
  <title>Кодтық нүктелер</title>

  <p>Кез келген Юникод таңбасын тек пернетақтаның және таңбаның сандық кодтық нүктесінің көмегімен енгізуге болады. Әрбір таңба төрт таңбалы кодтық нүктемен анықталады. Таңбаның кодтық нүктесін табу үшін оны <app>Таңбалар</app> қолданбасынан қараңыз. Кодтық нүкте — бұл <gui>U+</gui> белгісінен кейінгі төрт таңба.</p>

  <p>Таңбаны оның кодтық нүктесі бойынша енгізу үшін <keyseq><key>Ctrl</key><key>Shift</key><key>U</key></keyseq> пернелерін басып, төрт таңбалы кодты теріңіз де, <key>Бос орын</key> немесе <key>Enter</key> пернесін басыңыз. Егер басқа әдістермен қол жеткізу қиын таңбаларды жиі қолдансаңыз, оларды жылдам енгізу үшін сол таңбалардың кодтық нүктелерін есте сақтаған пайдалы болуы мүмкін.</p>

</section>

  <section id="layout">
    <title>Пернетақта жаймалары</title>
    <p>Пернелерде басылған әріптерге қарамастан, пернетақтаңызды басқа тілдегі пернетақта сияқты жұмыс істете аласыз. Тіпті жоғарғы панельдегі таңбаша арқылы әртүрлі пернетақта жаймалары арасында оңай ауыса аласыз. Мұны қалай жасау керектігін <link xref="keyboard-layouts"/> бөлімінен қараңыз.</p>
  </section>

<section id="im">
  <title>Енгізу әдістері</title>

  <p>Енгізу әдісі таңбаларды тек пернетақтамен ғана емес, сонымен қатар кез келген енгізу құрылғыларымен де енгізуге мүмкіндік беріп, алдыңғы әдістерді кеңейтеді. Мысалы, ым-ишара әдісін қолданып тышқанмен таңбаларды енгізуге немесе латын пернетақтасын қолданып жапон таңбаларын енгізуге болады.</p>

  <p>Енгізу әдісін таңдау үшін мәтіндік виджеттің үстінен оң жақ батырмамен шертіп, <gui>Енгізу әдісі</gui> мәзірінен пайдаланғыңыз келетін енгізу әдісін таңдаңыз. Әдепкі енгізу әдісі қарастырылмаған, сондықтан оларды пайдалану жолын енгізу әдістерінің құжаттамасынан қараңыз.</p>

</section>

</page>
